DR.CEM ŞAHAN SAMSUN

2 Kasım 2013 Cumartesi

SAMSUN’DAN SAĞLIKTA DEVRİM HASTANELERİ VE HALK SAĞLIĞI, KENT , SENDİKACILIK ÜZERİNE……

DR.CEM ŞAHAN*

Kent toplumbilimcisi Robert Park’ın deyişiyle kent:

‘’İnsanın içinde yaşadığı dünyayı daha çok gönlüne göre yeniden yapmada en başarılı girişimidir. Ama eğer kent insanın yarattığı dünyaysa bundan böyle orada yaşamaya mahkûm olduğu dünyadır da. Böylece dolaylı yoldan ve görevinin doğasına dair hiçbir açık algısı olmadan kenti yaparak insan kendini yeniden yapmıştır.

Ne tür bir kent istediğimiz sorusu ne tür toplumsal bağlar, doğa ile ilişki, yaşam biçimleri, teknolojiler ve güzel duyu değerleri arzuladığımız sorusundan ayrılamaz. Kent hakkı kent kaynaklarına ulaşma bireysel özgürlüğünden çok öte bir şeydir: Kenti değiştirerek kendimizi değiştirme hakkıdır. Ayrıca bireyselden çok ortak bir haktır çünkü bu dönüşüm kaçınılmaz olarak kentleşme süreçlerini yeniden şekillendirmek üzere ortaklaşa bir gücün kullanımına dayanır. Kentlerimizi ve kendimizi yapma ve yeniden yapma özgürlüğünün en değerli ama aynı zamanda en çok ilgisiz kalınmış insan haklarımızdan biri olduğunu ileri sürmek isterim.

Başlangıçlarından beri kentler bir artı-ürünün coğrafî ve toplumsal yoğunlaşmaları sayesinde yükselmiştir. Bu nedenle kentleşme her zaman için sınıfsal bir görüngü olagelmiştir çünkü artıklar bir yer ve kişiden sağlanırken onların harcanmalarının denetimi tipik olarak birkaç elde toplanır. Bu genel durum elbette kapitalizmde de sürer; ancak kentleşme bir artı-ürünün harekete geçirilmesine dayalı olduğundan kapitalizmin gelişimi ile kentleşme arasında yakın bir bağlantı ortaya çıkar. Sermayedarlar artı-değer üretebilmek için artı-ürün üretmek zorundadır; bu üretilen değer de sonrasında daha çok artı-değer meydana getirmek için yeniden yatırıma dönüştürülmelidir. Sürekli yeniden yatırımın sonucu kapitalizmde kentleşmenin büyüme çizgisiyle paralel olarak artı-üretimin bileşik oranda genişlemesidir -sermaye birikimi tarihine eklemlenen lojistik eğriler (para, çıktı ve nüfus) bunun sonucudur.’’(1)

Kentleşme rantsalı, kentin insanlarının sağlık hakkı, kent hakkı hepsi piyasanın vahşi saldırısı altındadır.

Geçen yıl TTB ‘’Mesleki Kanserler’’ adlı bir çeviri kitap yayınlamıştı. Kitabın 5. Bölümü Sendikalar İçin de Kanser Bir İktidar Sorunudur başlığını taşıyordu(2).

‘’Sendikal hareketin elinde kanser riski oluşturan çalışma koşulları üzerinde etkili olmak gibi büyük bir işi vardır. Bu işin önündeki engeller aşağıda sıralanmıştır.

Kanser oluşumunda çalışma koşullarının oynadığı rolü kamunun dikkate almaması. Endüstrinin örgütlediği, kasıtlı yönlendirmelerden, medikal araştırmaların boş bıraktığı alanlara dek değişen geniş bir çerçevede etkenler bir dizi bilgi ve sosyal görüş eksikliğine bağlanmaktadır.

*Sendikal hareket çalışma koşullarını iyileştirecek acil eylemlere kilitlenmiştir. Genellikle, işte olan maruziyetle kanser gelişimi arasında uzun bir zaman geçer. Çoğu durumda, kurbanlar artık aynı şirkette çalışmamaktadır. Bunlar da çalışma koşulları ve kanser arasında bağlantıyı kurmayı zorlaştırır.

*Kanserle mücadele, bir üretim sistemini oluşturan tüm teknik seçimlerin eleştirel olarak incelemesini gerektirir. Bu hiç de kolay değildir. Öyle ya da böyle, işçiler yaptıkları işle bir tutulmaktadır. Bu da geri durup, diğer seçenekleri görmeyi işverenlerin işten atma tehditiyle karşılık verdikleri şantajla da durum tamamlanır. Sendikal hareket, ekonomik büyüme ile sahip olmadığı erdemlerin kafalara soktuğu yüksek üretim inancını içinde barındıran egemen ideolojiye sıklıkla duyarlıdır.’’

Aynı makalede:

‘’Kanserlere karşı sendikal mücadele, çevre koruma grupları, halk sağlığı kurumları ve kanseri önlemek için çalışan diğer aktörler ile stratejik bir ittifak oluşturabilir. Kansere ilişkin halk sağlığı politikaları, çalışma koşulları ve üretim süreçlerini gözardı etmektedir. İşyerlerini, “özel alanlar” olarak görmek ve tartışılmaz olarak işverenlerin korunması eğilimindedirler. Ticari sırlar ve tehlikeli ürünlerin pazarlanması konusunda akıllarda soru oluşturmaya isteksizlerdir. Tek istisnası tehlikeli maddeler ve zararlı üretim süreçleri için getirdikleri yasaklamalardır.’’

Eylül ayında, DİSK Dev Sağlık İş Sendikası Samsun Şubesinin Samsun Gazi Devlet Hastanesinde yemek dağıtımının 6 no’lu plastik ile yapılması ve halk sağlığı konusunda bilimsel çalışması Samsun gündeminde epeyce yer aldı.

Sendikal hareketlerin, adında sağlık olan bir sendikacılık akımlarının halk sağlığına karşı tehdit oluşturanlara karşı eylemsellikleri yeni değildir elbette. Ama Samsun yerel örneği açısından, yoksul hastanelerine dönüştürülmüş Sağlıkta Devrim Hastanelerinde kamu yönetimsel yaklaşımı analiz etme açısından bu örneği sizlerle paylaşmak istedim:

Önce 30 Ağustos Dev Sağlık İş aşağıdaki basın açıklaması yaptı:

HASTA YEMEKLERİ KANSEROJEN 6 NO’LU PLASTİK İLE VERİLİYOR?

Neden?

Ağustos 2011’de yaptığımız basın açıklamasında; Gazi Devlet Hastanesinde, yemek hizmeti veren firmanın, yüksek elektrik fatura yükü nedeniyle, yemekhanedeki bulaşığı soğuk suyla sağlıksız bir şekilde yıkadığını açıklamış, soğuk suda yıkanan kap kacaktan, yatan hastalar ile hastanede çalışan 1500 personelin yemek yediğini belirtmiştik.

Bundan sonra Samsun Sağlık Müdürlüğü ve/veya Samsun Valiliği bir çalışma yaptı mı?

Hayır.

Hastane yönetimi ve yemekhaneden sorumlu idari kadro ne yaptı?

Hastane yemeklerini, hastalara sıcak yemeklerin konulamayacağı 6 nolu plastik kaplarla dağıtmaya başladı.

Bir çok kez uyardık.

Bilim adamlarından görüşler aldık..

Hem hasta psikolojisi, hem de hasta sağlığı açısından 6 no’lu plastik ile sıcak yemek servisi yapılamayacağını öğrendik. Ve anlatmaya çalıştık.

Sağlıkta Devrimin Hastanelerinde, sıcak ile birleştiğinde kanserojen madde alınımına neden olan bu kaplar ile hastalara yemek verilemeyeceğini belirttik.

Bu ısrar nedendi?

Sıcak su ile yıkanan bulaşığın artan masrafları olabilir mi?

Yani piyasacı bulaşık hizmetleri..

Nedir bu 6 no’lu Plastik?

Hazır satılan tavuklarda, tavuğun altındaki köpük tabağı bilirsiniz. Ya da kolilerin içindeki elektronik cihazları darbeden korumak için kenarlara koyulan birbirine yapışık o küçük yuvarlak köpükleri. Çoğumuz o köpüğün bir tür plastik olduğunu bile bilmeyiz. Bu malzeme, Benzen denen bir maddeden imal edilir. Benzen, insan için kanserojen bir madde olarak bilinir. Uzmanlar bu plastik türünün sıcak ürünler ile kullanılmayacağını sadece soğuk ürünler ve darbe koruyucu olarak kullanılmasını öneriyor..

AKADEMİK BİLGİ

Plastik üzerinde-genellikle altında- yapıldığı maddeye göre, 1den 7 ye kadar numaralama yapılmaktadır. Öncelikle, Plastik bir malzemenin üzerinde bu işaretlerden birini göremezseniz bunlardan uzak durulmalıdır. Çünkü hangi plastikten imal edildiğini bilmiyorsunuz demektir.

1. PETE veya PET

PETE veya PET Polyethylene Terephthalate'in kısaltmasıdır. Çok yumuşak, şeffaf ve gıdalarda TEK KULLANIM İÇİN güvenli olduğu kabul edilir. Çoğu su, meşrubat ve diğer içecek şişeleri bu malzemeden imal edilir. Dondurulmamalı, bulaşık makinesinde yıkanmamalı ve mikrodalga fırında kullanılmamalıdır. İçinde bulunan gıda maddesine herhangi bir zararlı madde sızdırmaz. Ancak tekrar kullanım için yeterince temizlenemez ve tekrar kullanıldığında zararlı bakteriler ürer. Bu yüzden PET şişeleri tekrar tekrar kullanma alışkanlığını bırakmamız yararımıza olur.

2. HDPE

HDPE High-Density Polyethylene (Yüksek Yoğunluklu Polietilen)'in kısaltmasıdır. Gıdalarla kullanımının güvenli olduğu kabul edilir. BPA içermez. Bulaşık makinesinde yıkanabilir, mikrodalga fırında kullanılabilir.

3. V veya PVC

PVC Polyvinyl Chloride'in kısaltmasıdır. Gıdalarla kullanılmamalıdır. İçindeki zararlı maddeleri gıdalara sızdırır.

4. LDPE

LDPE Low-Density Polyethylene (Düşük Yoğunluklu Polietilen)'in kısaltmasıdır. Bu malzeme de HDPE gibi gıdalarla birlikte kullanılabilir. Bulaşık makinesinde yıkanabilir, mikrodalga fırında kullanılabilir.

5. PP veya PE

PE Polietilen'in kısaltmasıdır. En güvenli plastik türü olarak kabul edilir. 2 ve 4 numara bu maddenin düşük ve yüksek yoğunluklu halidir. İçinde barındırdığı gıdalara sızdırdığı bilinen herhangi bir zararlı madde yoktur. Bulaşık makinesinde yıkanabilir, mikrodalga fırında kullanılabilir.

6. PS

PS Polystyrene'in kısaltmasıdır. Hazır satılan tavuklarda, tavuğun altındaki köpük tabağı bilirsiniz. Ya da kolilerin içindeki elektronik cihazları darbeden korumak için kenarlara koyulan birbirine yapışık o küçük yuvarlak köpükleri. Çoğumuz o köpüğün bir tür plastik olduğunu bile bilmeyiz. Bu malzeme, Benzen denen bir maddeden imal edilir. Benzen, insan için kanserojen bir madde olarak bilinir. Bu madde kesinlikle sıcak gıda sunumu için uygun değildir.

7. DİĞER

7 numara belirli bir tür malzemenin numarası değildir. İlk 6 tür haricindeki malzemeler anlamına gelir. Genellikle BPA denen o zararlı maddeyi içerirler. Ancak içermiyor da olabilir. Bu yüzden, yukarıda da söylediğim gibi, eğer bir malzemenin üzerinde 7 işareti varsa, cam gibi parlak ve sertse, büyük ihtimalle BPA içeriyordur ve güvenli değildir.

Bu bulgular iddia değildir.

Üzerinde tartışma olmayan bu bilimsel gerçeklerdir.

Sıcak su parası ve bulaşık malzemesi parası nedeniyle, 2 yıldır hastalara bulaşık gerektirmeyen bu kanserojen maddeler ile sıcak yemek sunan Sağlıkta Devrim Hastanelerinin, yöneticileri bu konuda ne düşünmektedir?

Uygulamanın başlatıcısı bu hastanenin Eski Başhekimi ne düşünmektedir?

Bu hastanenin yeni yöneticisi ve başhekimi ne düşünmektedir?

Yemekhaneden sorumlu idare kadro ne düşünmektedir?

Bu açıklamalardan sonra bu ilin HALK SAĞLIĞI KURUMU BAŞKANI ve/veya SAĞLIK MÜDÜRÜ

‘’Evet Hastane yöneticileri, personele 1500 porselene tabak ile yemek servisi yapmaktadır. Ama 2 yıldır hastalara sıcak yemek sunumu yapılamayacak, kanserojen 6 no’lu plastik ile yemek vermişlerdir’’

Diyebilecekler mi?

Bu konuda Samsun Valisi Halkın sağlığını , hem de hasta halkın sağlığı bile bile tehlikeye atan yöneticiler hakkında yasal bir soruşturma başlatabilecek midir?

Kısacası samimiyetin ve vicdanın neresindeyiz?

Açıklama böyleydi. Samsun yerel basını iktidar kokulu gazetecilik ve medya anlayışı 2-3 yürek dışında bu haberi görmedi. Samsun Arena gazetesinde açıklama yer aldıktan sonra ertesi gün yer alan haber şöyleydi:

‘’Görüş almak istediğimiz Samsun İli Kamu Hastaneler Birliği Genel Sekreteri Hasan Rıza Aydın, “Şimdi bir hastam var hastamla ilgileniyorum. Siz konu ile ilgili Tıbbi Hizmetleri Başkanı A. Ahmet İsmailoğlu ile görüşün” dedi. Tekrar soru sorulması üzerine ise “Şu an araba kullanıyorum hastaneye gidiyorum siz onunla görüşürseniz iyi olur” diyerek görüşmeyi bitirdi. Tıbbi Hizmetler Başkanı İsmailoğlu ise Bafra’da cenazede olduğunu ve iddianın ciddi bir iddia olduğunu belirterek Gazi Devlet Hastanesi yöneticileriyle görüşerek telefonla gazetemize bilgi aktarılacağını belirtti. İsmaioğlu’nun görüştüğü Gazi Devlet Hastanesi Yöneticisi Hikmet Tereci ise iddianın yersiz olduğunu kaydetti. Tereci, yemek alım ihalesini biz hastane olarak kendi başımıza yapmıyoruz. Bunu Kamu Hastaneler Birliği Genel Sekreterliği yapıyor. Ayrıca Samsun’da sadece Gazi Devlet Hastanesi değil Eğitim Araştırma Hastanesi, Üniversite Hastanesi ve diğer hastanelerde köpük tabldot uygulaması var. Bu uygulamanın sadece Gazi Devlet Hastanesinde çıkması çok manidardır” dedi.

BAKANLIK VE TSE’DEN ONAYLIDIR

Tereci, yemek ihalesinin genel sekreterlik bazında yapıldığından dolayı kendilerinin konuya çok fazla vakıf olmadıklarını ve yemek alımı yapılan şirketle görüştükten sonra tekrar bilgi aktarımında bulunacaklarını belirtti. Şirketle ve Kamu Hastaneler Birliği Genel Sekreterliği ile görüştüğünü kaydeden Tereci, “Şirketin Bakanlık ve Türk Standartları Enstitüsünden onaylı belgeleri mevcut. Yemek dağıtımı yapılan köpük tabldotta kanserojen madde içermesi mümkün değildir. Zaten Bakanlığımızda yemek dağıtımında kullanılacak tüm envanterlerin gerekli kontrollerini yaptıktan sonra izin veriliyor. Aksi taktirde bu işi almanız mümkün değildir. Bizlere yemek dağıtımı yapan İzmirli firma sadece hastanelere değil çoğu devlet kurumuna da yemek dağıtımı yapıyor” diye konuştu.

Bu haber İHA aracılığıyla tüm yerel ve ulusal basına servis edildi. Aynı gün sendika, Sağlık Bakanına yazdığı mektubu yerel basınla paylaştı. 17.Eylül’de Dün Gazi Devlet Hastanesi yönetimi İHA aracılığıyla, aşağıdaki açıklamayı yapıp kamuoyunu yanıltmaya devam etti. Belge olarak ta basına bu köpüklerle ilgili olarak, İzmir Halk Sağlığı Halk Sağlığı Laboratuvarundan söz konusu firmanın, 25.04.2012 tarihinde yaptırdığı analizi içeren üç sayfalık bir rapor sundu. Haber ajansının bu raporunu, haber siteleri ve yerel medya ‘’Asılsız çıktı’’ şeklinde verdiler.

Bir gün sonra sendikadan ‘’SAMSUN GAZİ DEVLET HASTANESİ YÖNETİCİSİNİ BİLİMSEL VE ETİK OLMAYA , KAMUOYUNU YANILTMAMAYA DAVET EDİYORUZ.’’ Başlıklı bir açıklama geldi:

‘’Ağustos 2011’de Gazi Devlet Hastanesinde, yemek hizmeti veren firmanın, yüksek elektrik fatura yükü nedeniyle, yemekhanedeki bulaşığı soğuk suyla sağlıksız bir şekilde yıkadığını açıklamış, soğuk suda yıkanan kap kacaktan, yatan hastalar ile hastanede çalışan 1500 personelin yemek yediğini belirtmiştik.Bundan sonra ne oldu?Hastane yemeklerini, hastalara sıcak yemeklerin konulamayacağı 6 nolu plastik kaplarla dağıtmaya başladı.Bir çok kez uyardık.Bilim adamlarından görüşler aldık.. Hem hasta psikolojisi, hem de hasta sağlığı açısından 6 no’lu plastik ile sıcak yemek servisi yapılamayacağını öğrendik. Ve anlatmaya çalıştık. Basın Açıklamaları yaptık.

Dün Gazi Devlet Hastanesi yönetimi İHA aracılığıyla, aşağıdaki açıklamayı yapıp kamuoyunu yanıltmaya devam etti. Belge olarakta basına bu köpüklerle ilgili olarak, İzmir Halk Sağlığı Halk Sağlığı Laboratuvarundan söz konusu firmanın, 25.04.2012 tarihinde yaptırdığı analizi içeren üç sayfalık bir rapor sundu. Haber ajansının bu raporunu, haber siteleri ve yerel medya ‘’Asılsız çıktı’’ şeklinde verdiler.

Sayın yönetici ne demişti bu açıklamasında:

‘’Samsun Gazi Devlet Hastanesi hakkında kamuoyunda ‘hasta ve çalışanlarına kanserojen madde içeren köpük tabaklarda yemek verildiği ve bunların kanser vakalarına davetiye çıkardığı’ iddia edilmektedir. Gazi Devlet Hastanesi yemek işlerinde hizmet alım yolu ile karşılamaktadır. İlgili hizmet alım sözleşmesinde yemeklerin tek kullanımlık kaplarda sunulması belirtilmiş, ilgili ürünlerin tüm belgelerinin eksiksiz olarak sunulması istenmiştir. (TSE, Tarım Bakanlığı Uygunluk vb) Tek kullanımlık kaplarda yemek sunumu hastalar arası enfeksiyona yol açmamak ve herhangi bir hastalık bulaşmasını engellemek amacı ile yapılmıştır. Gazi devlet Hastanesi’nde kullanılan tek kullanımlık yemek kapları ile ilgili belgeler ekte sunulmuştur. Belgelerde incelendiğinde anlaşılacağı üzere söylenilen iddiaların tamamı asılsızdır.’’

Şimdi biz soruyoruz.

1-Kamuoyuna dağıtılan bu raporda, bu köpüklerde üretici firmanın istenilen analizleri yapılmıştır. Bu analizler firmanın isteğiyle, sıcak yemek veya sıcak su ile dağılım ve çözülme analizleri yapılmadan Ücret Karşılığı yaptırılan analizlerdir. 6 no’lu plastik ham maddesi olan, Amerikan Kanser Birliğinin 1.Sınıf kanserojen ilan ettiği PS maddesi analizi, sıcak ile mevcut yemeğe ve/veya sıvıya dağılım analizi yapılmadan yapılan temel analizlerdir.

2-Bu analizde dahi, durağan durumda yani içine sıcak bir karışım konulmadan dahi, sundukları raporda, bu köpüklerde, Çinko, krom, kurşun, baryum varlığı kanıtlanmıştır. Verilen değerler sıcak ile karışım olmadan, verilen değerlerdir. Ayrıca bu değerlerde bile, bebeklere dahi bu kaplardan yemek verildiğinde birikim olacağı kaygı vericidir.

3-Bu raporun dağıtımı, raporun altında belirtildiği gibi, izin alınmadan yasaktır. Bu izin alınmış mıdır? Hayır..Tüm basına dağıtılan, bir ticari firmanın, parası ile yaptırdığı raporda:

‘’Bu Raporun hiç bir bölümü tek başına ve ayrı ayrı kullanılmaz ve İzmir Halk Sağlığı Lab. İzni olmadan kullanılamaz’’ denilmektedir.

4-Sayın yöneticinin yaptığı açıklamada , ‘’Tek kullanımlık kaplarda yemek sunumu hastalar arası enfeksiyona yol açmamak ve herhangi bir hastalık bulaşmasını engellemek amacı ile yapılmıştır.’’ demektedir. O zaman yemekleri paslanmaz çelik ile dağıtan diğer kamu hastanelerinde ve özel hastanelerinde sorun var demektir. Aslında sayın yönetici, 2011 de açıkladığımız gibi biz bulaşıkları sıcak su ile yıkatamıyoruz, onun için yemek hizmeti sunan şirkete destek amacıyla, bu kaplarda sunuyoruz demektedir.

5-Sayın yöneticiye bizim basına dağıtacağımız Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun Aralık 2012 tarihli Yemek hizmetleri hakkında yazısını hatırlatırız. Sayın yönetici, bu yazının 2. Maddesinde:

‘’Hasta yemek servislerinde ve personel yemeklerinde paslanmaz çelik çatal, bıçak, kaşık takımı kağıt poşetler içinde kapalı olarak sunulacaktır. Her hastaya mutlaka peçete, ıslak mendil, kürdan sunulmalıdır’’ denmektedir.

Esasında bu resmi yazı bile, yöneticinin kamuoyunu yanıttığının belgesidir.

Evet çelik materyel sadece çalışanlar için kullanılmaktadır.

Bakın sayın Yönetici aynı yönetmelikte tek kullanımlık yemek dağıtımının hangi şartlarda yapılacağı da yazılıdır. (Tabii ki kanserojen tek kullanımlık materyel değil):

‘’Bulaşıcı hastalığı olup, izole olanlar için’’

Yani 300 hasta ve hasta olmayan hasta yakınları için değil.

Sizi biraz kamusal ciddiyete ve halk sağlığını tehdit etmemeye davet ediyoruz. Tüm gelişmiş Dünyada hasta ve hasta yakınlarının yemek dağıtımı, çelik kaplarda yapılır. Bulaşık hizmetleri ve hijyen kontrolü yüksek kalitede yapılır.

6-Bu yönetmeliğin 3-4-5-6 sayılı maddeleri hastanenizde uygulanıyor mu? Onu da ayrıntılı raporumuzda açıklayacağız.

7-Sizde , bizde biliyoruz ki hastane kanserojen 6 no’lu köpük sıcak yemek kapları sadece ücretli analizi kısıtlı olarak, üretici firma tarafından yapılan şirketten sağlanmıyor. Bu köpüklerin mutfakta ve hastane katlarında sıcağa karşı, steril olmayan şartlarda, yine steril olmayan büyük boy torbalarda günlerce beklediği sizde biliyorsunuz. Katlarda, bu torbaların çöp torbaları ile aynı mekana koyulduğunu basınla paylaşmanın da etik olmadığını düşünüyoruz. Ama bu torbaların, hastane yemekhanesine hangi şartlarda getirildiğini, katlara çöp taşınan, hasta taşınan, dışı boyalı , içi pislik dolu asansörlerde , torbası yırtık halde, yerlere konularak nasıl aktarıldığını kamera kayıtlarınızda görebilirsiniz diye düşünüyoruz.

8-Hasta ve hasta yakınlarının sıcak yemek konmadan bile kokan, bükülen bu köpük kaplarda yemek yemelerin psikolojileri üzerinde yaptığı etkileri biz yemek dağıtan taşeron işçiler çok iyi biliyoruz. Ya da yemekleri, kendi temiz porselen tabaklarına aktaran hastaları…

9-Ayrıca POLİSTYRENE VE CANCER (6 nolu plastiğin ana maddesi) (ek 2) adlı bilimsel değerlendirme yazısını da Türkçesini kamuoyu ile paylaşmadan, Sağlık Bakanlığına da bugün gönderiyoruz.

Sayın Yönetici,

Sağlık hakkını savunan sendikamız, sonuç olarak vergisini veren, katkı payı veren, reçete parası veren, genel sağlık sigortası yatıran, sağlık hizmeti almak için bir hekimin 120. hastası olmayı kabul eden bu yoksul halkın, Sağlıkta Devrim Hastanelerinize derman aramaya geldiğinde bir tas çorbayı da bir temiz porselen kapta –yüksek kaliteli , hiyjeni tam sağlanmış çelik kapta- sıcacık içmeyi hak ettiğini düşünüyoruz.’’

……………

Tarihe not düşmek açısından sizlere ulaştırmak istedim.

Kentlere Veba sütunları gibi, Kanser sütunleri dikeceğimiz günler yakındır.

*Samsun Tabip Odası Eski Başkanı

(1). Robert Park, On Social Control and Collective Behavior, Şikago 1967, s. 3

(2)TTB Mesleki Kanserler. Ekim 2012

GELECEK ATÖLYESİ

NÜKLEER YALANLAR TARİHİ -1-

DR.CEM ŞAHAN

Sinop ve Akkuyu’da yapılacak nükleer santraller konusunda, nükleer taraftarı kamuoyu oluşturma girişimleri yeni değildir. Bu Türkiye için 40 yıllık bir maceradır.

Geçenlerde yerelde yerel bir üniversite öğretim üyesi Nükleer Santral savunuculuğu yapıyordu. Bazı görsel malzemeler ile bilimsel görüşlerini açıklıyordu. Nükleer Enerji tarihi ve karşı tarihi , bilimsellik adına bilimsel etiğin nasıl piyasa egemenliğine terk edildiğinin –satıldığının- örnekleriyle doludur.

Bu ülkede/kentte her yıl işyerlerinde, madenlerde, tersanalerde iş kazası ile ölen işçilerin sayıları, istatistikleri Avrupa 1. si olurken, Sinopa, Akkuyu’ya Nükleer santral kuracağız söylemi, 1930 lı yılların Avrupa’sını hatırlatıyor bana..

Bu kadar yaşanan gerçekler, gerçeklikler varken, 2011 yılında Japonya’dan suratımıza vuran tokadı nasıl algılayamayız?

Ben Japon Nükleer Santral Çalışanlarına bırakayım sözü..

Söz sözden üstündür..

Görmek istemeyen göz, görmez..

……………….

Karşı karşıya olduğumuz gerçek, hiçbir şekilde bir doğal afet değildir. Kapitalist pazar ekonomisini temel alan neoliberal bir saldırının neden olduğu insan-yapımı bir trajedidir. Bu trajedinin asıl yapısı, bütün çıplaklığıyla gün be gün ortaya dökülmektedir. Bu, nükleer tesislerin krizi sembol alınarak kanıtlanabilir. Japonya’nın, sahip olduğu sayısız buhar gücü ve hidroelektrik güçle çalışan tesisleri yoluyla, nükleer tesislerin elektrik arzı olmadan da, talebini karşılamaya yetecek miktarda elektrik enerjisi üretme kapasitesi vardır. Japonya’da 54 nükleer tesis çalıştırılırken, yeterli elektrik üretme potansiyeline sahip buhar gücü ile ve hidroelektrik santraller yolu ile üretim yapan tesisler devre dışı bırakılmışlardır. Japonya’da nükleer tesislerin yapımına 1960’larda başlandı fakat bu tesisler, Nakasone ve Reagan hükümetlerinin işbirliği ile 1983’te imzalanan Yeni Japonya-ABD Nükleer Güç Anlaşması sonucunda işletilmeye açıldı. Bu anlaşma, bir dizi nükleer kuruluşun yapımını tetikledi: nükleer yakıt yeniden-işleme tesisi, hızlı üretici reaktör, uranyum zenginleştirme tesisi ve lazerli uranyum-zenginleştirme metodu. Nükleer endüstri devlet tarafından trilyonlarca Yen ile finanse edildi. Nükleer politika; kapitalizmin varlığını sürdürmesi hedefine yönelik olarak, çalışanlara açık açık uygulanan neoliberal saldırıların yanında ve bunlara paralel bir şekilde, çaresizce başvurulan bir önlem olarak yürütüldü.

Nükleer tesisleri şimdi durdurun, yoksa biz…

Gerçek şu ki, deprem yalnızca birkaç kişinin ölümünden sorumlu tutulabilir. Ancak depremi takip eden tsunaminin yol açtığı muazzam katliamın suçu, tamamen, buna karşı koruyucu önlemler almamış olan yönetime aittir. Toshiba ve Hitachi gibi büyük şirketler tarafından işletilen nükleer endüstriye ayrılan dev devlet bütçesinin yalnızca küçük bir kısmıyla, nükleer tesisler yerine deniz kenarına gerekli setler inşa edilseydi, bu korkunç trajedi kesinlikle önlenebilirdi. Doğu Japonya depreminin şiddetle vurduğu Sanriku sahilinde büyük bir depremin olacağı yüzde 99 kesinlikle önceden tahmin edilmişti. Geçmişte, burada, yüksekliği 10 metreye varan dev tsunami dalgalarının oluştuğuna dair kayıtların varlığı bildirilmektedir. Ancak nükleer otoriteler ve idare, sahile, yüksekliği yalnızca 3 metreyi bulan setler inşa etmişler ve oradaki yerli halka, nükleer tesislerin kesinlikle güvenilir olduğunu söyleyerek övünebilmişlerdir de. Ya şimdi olanları nasıl tanımlayabiliriz? Harabeye dönmüş nükleer tesislerden dışarıya sızan yüksek derecelerde radyoaktif maddelerin neden olduğu bu korkunç ortamda çok sayıda insan radyoaktiviteyle kirlenmiş durumdadır.

Hükümet, şimdiki felâket durumunda bile, nükleer tesislerin işletilmesini, Japonya’daki birçok bölgede, hâlâ sürdürmektedir. Bu tesislerin hepsini derhal kapatın! Diğer nükleer tesisler yanında, (Tokyo ve Osaka arasındaki Tokai bölgesinde, Shizuoka nüfuz bölgesinde bulunan) Hamaoka nükleer tesisi de, en tehlikeli yerde, “fay hattı üzerinde” inşa edilmiştir. Çok yakında olması beklenen dev Tokai depreminin uyarısı da çok önceden yapılmıştır. Ve bu defa, nükleer tesislerin yıkılmasına, tsunami değil, doğrudan karada oluşacak olan bir deprem neden olacaktır. Bunu çok iyi bildikleri halde, kapitalistler, büyük sayılarda insanın ölümü pahasına da olsa, daha çok ‘kâr’ etmeye odaklanmış olan mekanik güdülerinin kontrolü altında, para yapma politikalarından vazgeçememektedirler. İşte karşı karşıya bulunduğumuz şey, kapitalist sistemin bu dehşetli, berbat yapısıdır.

Bu trajedi bir daha asla yaşanmamalıdır. Biz Japonlar, burada, bu vahşî, insafsız gerçekle yüz yüzeyiz ve ona bütün gücümüzle dayanıyoruz.

Tüm dünyadaki dostlarımıza, nükleer tesisleri ve nükleer gücü tüm dünyada tamamen yok etmek üzere, bu konuyu yüksek sesle dile getirmeleri için ciddî çağrıda bulunuyoruz!

GELECEK ATÖLYESİ

AYNI GÖKYÜZÜ, AYNI KEDER

DR.CEM ŞAHAN

Bazen hayata dair güzel şeyler yazmak gerek diye düşünüyorum. Ama bunca acı varken, hüzün kol gezerken Samsun sokaklarında, acıyla büyüyen çocuklar arasında, burjuvazik bir yaklaşım olur diye elim geri gidiyor.

Bize insanı yazmak düşüyor.

Günümüz insanı neoliberal sistemin vahşiliğinde boğulurken, sistemin keyfini sürenlere karşı haksızlıkları yazmak görev oluyor.

2 Temmuz’u nasıl hafızamdan silebilir toplum.

Behçet Aysan’ı nasıl yok edebilir beyin hücrelerim?

‘’bütün derinlikler sığ

sözcüklerin hepsi iğreti

değişen bir şey yok hiç

ölüm hariç.

aynı gökyüzü aynı keder.’’

Sonra Ece Temelkuran yetişiyor imdadıma:

‘’Bu coğrafyada, bu tarihle ve yine de özgür, adil, eşit, kardeşçe bir ülke rüyasının yanında duruyorum.

Çünkü, Türkiye deyince benim aklıma 1 Mayıs 1977 görüntüleri geliyor. O günün sabahında Taksim geliyor. Gördünüz mü, orada mıydınız ya da izlediniz mi o görüntüleri bilmiyorum ama insanların yüzleri... O yüzler, o heyecan, o inanç, o kardeşlik, o güven, o rüya. Bu toprakta böyle insanlar yaşadıysa diyorum, bu ülkeden vazgeçmemek lazım. Her geçen gün daha güç olsa da ben bu ülkeye hâlâ inanıyorum. Çünkü ben, evsiz kalmak istemiyorum.’’

Hani bir yüzleşme ve helalleşme beklemiyorum ama. BBC’nin 4 Temmuz 1993 gününin yorumu dün gibi aklımda:

‘’Sivas'ta sokaklar çok sakin. İnsanlar, evlerinde sanki normal bir günmüş gibi yaşamlarını sürdürüyor. Sokaklarda gezmeye çıkan insanlar yok, gülen insanlar yok, kentte durum oldukça sakin. Kentte polis ve askerlerin dışında sokakta kimseler yok artık.

Sivas'ta sokaklar çok sakin. İnsanlar, evlerinde sanki normal bir günmüş gibi yaşamlarını sürdürüyor. Sokaklarda gezmeye çıkan insanlar yok, gülen insanlar yok, kentte durum oldukça sakin. Kentte polis ve askerlerin dışında sokakta kimseler yok artık.

36 kişinin ölümüne neden olan olayın yankıları da devam ediyor. SHP Genel Sekreteri Cevdet Selvi, Sivas olaylarının bir kapalı salon toplantısında yapılan konuşmanın yarattığı tehditli açıklamadan kaynaklandığı yolundaki değerlendirmelerin yanlış olacağını belirterek, "Asıl suçluların bulunmasını önleyecek hedef saptırıcı açıklamalardan kaçınılması gerekmektedir." dedi.

Kültür Bakanı Fikri Sağlar ise, Pir Sultan Abdal Şenlikleri sırasında meydana gelen olayları utanç verici olarak nitelendirerek, "Böylesi vahşi bir saldırıyı ve katliamı gerçekleştiren gözü dönmüş canilerin Almanya'da yurttaşlarımızı yakanlardan hiçbir farkı yoktur." şeklinde konuştu.

Refah Partisi milletvekilleri Abdüllatif Şener, Ahmet Arıkan ve Musa Demirci, Belediye Başkanı Temel Karamollaoğlu ile birlikte yaptıkları basın toplantısında, olayları inanca yapılan bir hakarete tepki olarak değerlendirdiler ve Sivas Valisi ile Kültür Bakanı Fikri Sağlar'ın görevden alınmasını istediler.Yeni hükümet için güven oylamasının yapılacağı TBMM'de olayların yeniden tartışma konusu olması bekleniyor.

……………………….

20 yıl

Bu gökyüzü altında,

Sadece biraz samimiyet,

Biraz vicdan bekliyoruz.

Çok mu?

GELECEK ATÖLYESİ

ATAKUM, BİBER GAZI VE ELİAÇIK ÜZERİNE….

DR.CEM ŞAHAN

Dün önemli bir panel vardı Samsun’da..

Gezi parkı protestolarının arasında doğal olarak çok söz edilmedi yerel basında.

‘’Ortadoğu’da Gelişmeler ve Suriye’’ isimli panelde konuştu İhsan Eliaçık.

Onlarca kitabı olan bir düşünür Eliaçık..

Kuran yorumu üzerinden kapitalizmi sorguluyor.

Anti-kapitalist Müslümanlar topluluğunun sanırım fikir babası.

Eşitsizliğe karşı eşitliği savunuyor.

Dünkü panelde:

‘’Bir Sünni olarak, Sünniler ile aleviler eşit olana kadar, Alevilerin yanındayım.’’

‘’Erkekler ile kadınlar eşit oluncaya kadar, kadınların yanındayım’’

‘’Zenginler ile yoksullar eşit oluncaya kadar, yoksulların yanındayım’’ şeklinde tanımladı kendini.

Eşitsizliklere karşı çok söyleyecek çok sözü vardı.

Kapitalizmi Kuran ve İslam üzerinden eleştirdi daha çok dünkü konuşmasında.

Zülüm, ezen, ezilen ilişkisi üzerinden tanımladı sistemi.

…………………………

Atakum’da biber gazından nasibini aldı geç saatlerde..

Her canlı biber gazını tadacaktır mizahından öte bir şeyler oluyor sokaklarda..

Bir de portakal gazı sıkılıp, sıkılmadığı üzerinden Beşiktaş’tan yorumlar geldi sosyal medyadan..

Bunun gerçek olamayacağına inanmak istiyor vicdanım..

………

Konu biber gazı olunca, epeyce telefonum çaldı dün gece..

Dün Sayın Başbakan’da bu gazın uygunsuz ve orantısız bir biçimde kullanıldığı açıkladı konuşmasında..

İçişleri Bakanlığının bu konuda yasal takip başlattıklarını yazdı medya alt yazılarda.

Bu gazın, orantsız kullanımının insan haklarına aykırı olduğu defalarca yazdım.

Yasaklanana kadar, ulaştığım her bilgiyi tekrar tekrar yazacağım.

Türk Toraks Derneği, bilimsel bir dernektir.

Bakın ne diyorlar kamuoyu ile paylaştıkları raporlarında:

Türk Toraks Derneği biber gazı kullanımından kaynaklanan sağlık sorunlarını sorgulayan kamuoyunun başvurularıyla sık olarak karşılaşması sonucunda konuyu incelemek üzere 2012 yılı içinde “Göz Yaşartıcı Gazlara Bağlı Olarak Görülen Solunum Sağlığı Sorunları” başlıklı bir projeyi derneğin üyesi olan bir araştırma ekibiyle gerçekleştirmiştir. Çalışmanın ön sonuçlarına göre biber gazının üst havayollarından alt havayollarına kadar sigara kullanımına benzer zararlı etkilere yol açtığı gözlenmiştir. Biber gazı kullanımının solunum işlevlerini bozduğu ve küçük havayollarındaki akım hızının karşılaşılan biber gazı miktarı arttıkça azaldığı anlaşılmıştır. Bu durum tıkayıcı havayolu hastalıklarının bu grupta arttığını düşündürmektedir. Türk Toraks Derneği’nin çalışması biber gazıyla karşılaşmış olup da ölmeyen! şanslı bireyler üstünde gerçekleştirildiği için sonuçlar sadece solunum sistemi üstündeki tehlikeli etkilerini ortaya koymuştur.

OC biber gazının doğal bitki olduğu açıklaması bizzat biber gazı üreticilerinin OC ürünlerinde biber özütü dışında, alkol, organik çözücüler, hidrokarbon gibi maddelerin katkı maddesi olarak kullanıldığını belirtmeleriyle çelişmektedir. Biber özütü dışındaki bu maddelerin solunması bile ani kalp, solunum, sinir sistemi etkilenmelerine, ritm bozukluklarına ve ölümlere yol açmaktadır (Smith G, Health Hazards of Pepper Spray, NCMJ, 1999). Kafkas Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi tarafından yapılan çalışmada kapalı ortamda farklı dozlarda OC gazıyla karşılaşan farelerin kanlarında asit yöne kayış, karbondioksit artışı gözlenmiştir. Araştırmanın sonucu hayvanların solunum güçlüğü ve konjonktivit bulguları gösterdiğini bildirmiştir (Seyhan E, Ratlarda Biber Gazının (OC) Bazı Biyokimyasal Parametreler Üzerine Etkisi, Kafkas Ün. Vet. Fakültesi Dergisi, 2012). Araştırmalardan birinde OC’ye bağlı olduğu bildirilen bir ölüm olgusu şöyle tariflenmiştir; “Biber gazına bağlı doğrudan ölümün gözlendiği erkek olguda 10-15 kez spreyle karşılaşma, sprey sonrası hızla nefes darlığının ortaya çıkması ve oturur pozisyonda da nefes darlığının sürdüğü gözlenmişti.” Yapılan araştırmalar biber gazının;

*Astımın bir çeşit alt grubuna yol açabildiğini (Reaktif Havayolu Disfonksiyonu Sendromu) ,

*Önceden astım tanısı olan hastalarda ölüme neden olabildiğini,

*Kapalı alanda kullanıldığında daha da ölümcül olabildiğini,

*Biber gazının yoğun kullanımla açık alanda da ölümcül olabildiğini göstermektedir.

Biber gazının insan üstündeki etkileri Amerika’da çeşitli araştırmaların konusu olmuştur. Yaklaşık 6000 emniyet görevlisinden 61’inde solunum güçlüğünden bilinç kaybına uzanan hayatı tehdit eden sonuçlarla karşılaşılmıştır (Smith G, Health Hazards of Pepper Spray, NCMJ, 1999). Biber gazına bağlı uzun süreli etkilenimler ve ölümler dikkatli bir literatür incelemesiyle karşımıza çıkmaktadır.

Karagama ve arkadaşlarının yürüttüğü bir çalışmada CS gazıyla karşılaşmadan 10 ay sonra bile ve dolaylı karşılaşmada dahi solunum fonksiyonunun bozulduğu bildirilmiştir.Bu çalışmalar da gerek OC gerekse CS gazlarının sağlığa kalıcı zararlarını ortaya koymaktadır..

10 Nisan 2012 tarihli Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin barışçıl gösterilerde kullanılmasını bir insan hakkı ihlali olarak tanımladığı biber gazı Türkiye’de 2007’den beri ölümlere ve ölüm risklerine neden olmaktadır.

GELECEK ATÖLYESİ

TOPLUMSAL BARIŞ VE TRAVMA

DR.CEM ŞAHAN

Bir öfke var..

Bu çok belli.

Öfkenin örgütlenmesi, hele birikmişse kolay gözüküyor.

Bilincin örgütlenmesi,

Çok zor..

………………….

Yaşananlara dair, Ankara ve İstanbul Tabip Odaları sürekli mağdurların yanındaydı. Mobil sağlık hizmeti verdiler/veriyorlar 6 gündür. Alan çalışması, hastane çalışması, insan hakları ihlal araştırma çalışması yapıyorlar sahada..

……………

Dün Ankara Tabip Odası açıkladı:

Ankara Tabip Odası’nın oluşturduğu kriz masasına ulaşan bilgilere göre yaralıların durumu ve tedavi gördükleri hastaneler şöyle:

* Dışkapı Yıldırım Beyazıt Hastanesi, 12 yaralı biri kafa travması,

* Numune Hastanesi, 30 yaralı, biri ağır kafa travması,

* İbni Sina Hastanesi, 25 yaralı iki kişi beyin kanaması,

* Ankara Hastanesi, 7 yaralı,

* Hacettepe Hastanesi, 25 yaralı, birinde göz kaybı,

* Bayındır Kavaklıdere Hastanesi, iki yaralı biri kafa travması,

* Bayındır Söğütözü Hastanesi, bir yaralı

* Çağ Hastanesi, 70 yaralı, gaz bombası kapsülüne bağlı yanıklar ve doku zedelenmesi, dört kişide vücutta kırık var, dört kafatası kırığı,

* Medicana Hastanesi, 30’u polis 31 yaralı,

* Akay Hastanesi, 105 yaralı.

Ayrıca, çeşitli demokratik kitle örgütleri ve siyasi partilerde oluşturulmuş bulunan acil müdahale revirlerine 100’ü aşkın yaralı götürüldü. Ankara Tabip Odası kriz masası revirine de biri ağır kafa travması olan yedi yaralı başvurdu..

……………

Türk Psikiyatri Derneği açıklıyor sonra görüşleri:

6 gün önce Taksim Gezi Parkı’ndaki ağaçların alışveriş merkezi yapılması amacıyla kesilmesi ile başlayan ve tüm ülkeye yayılan protesto ve eylemler; insanların devletin kendi yaşama tercihlerine müdahale etmesine, hükümetin kendi politik inançları doğrultusunda tüm toplumun yaşam tarzını düzenleme çabalarına, ülkenin bütün ağaçlarının, derelerinin tepelerinin, hayvanlarının tüm doğa varlığının daha çok ‘kazanç’, daha çok ‘yatırım’ uğruna yok edilmesine ve Türkiye’nin doğusundan batısına silahlarla, insansız hava araçlarıyla, bombalarla, tomalarla, biber gazlarıyla, tazyikli sularla kendi halkına yaptığı zulümlere, verdikleri bir yanıttır.

Demokrasilerde hükümetler sadece kendisini seçenlerin, destekleyenlerin değil tüm halkın yararını göz önünde tutmak zorundadır. İktidarlar, halklarının kendilerine biat etmesini talep edemez tam tersine halkın taleplerini demokratik yollarla dile getirmesini desteklemekle yükümlüdür.

Türkiye Psikiyatri Derneği olarak ülkemizde son yıllarda yaşanan her olumsuz gelişmenin takipçisi olmaya çalıştık. Bilge Köyü’ndeydik, Uludere’deydik, Reyhanlı’daydık. Tüm travma mağdurlarının ve arkada kalanların yaralarını sarmaya, seslerini duyurmaya çalıştık.

Uygulanan vahşi neoliberal politikaların insan ruhunda açtığı yaraları anlatmaya çalıştık, depresyonun giderek tüm insanları saran bir hastalık olduğunu ve bunun yaşam koşulları, çalışma koşulları, barınma koşulları ile ilişkisini ortaya koyduk. Dereleri, köyleri yok edilen insanların yasına ortak olduk. Ülkemizde giderek yoksulların daha yoksul, varsılların daha varsıl olmasının açtığı yaraları, sosyal dışlanmayı, ayrımcılığı anlatmaya çalıştık.

Kadınların tecavüz sonunda oluşan fetüsleri doğurmak zorunda bırakılmasından, kaç çocuk doğuracakları gibi bedenleri konusunda en temel kararlarının yasalarla düzenlenmesine itiraz ettik. Bu ülkenin sokaklarında her gün öldürülen kadınların öldürülme nedenlerinin erkeklerin bozuk ruh sağlığı olmadığını, ruhsal tedavilere değil kadın erkek eşitliğinin gerçek anlamda inşası için, kadınların daha çok eğitim almasını, güvenceli işlerde çalışmasını, sosyal statülerinin geliştirilmesini, kendi yaşamları konusunda kararları kendilerinin vermesi gerektiğini savunduk.

Sağlıkta dönüşüm sistemiyle hastaların ‘hasta’ olmaktan çıkarılıp ‘müşteri’ olmasına, paraları kadar sağlık hizmeti alabilmelerine karşı sesimizi yükselttik.

Barışı sağlama yolunda, silahların susmasının öncelikli olduğunu ama yeterli olmadığını, birbirimizle, geçmişimizle yüzleşmeyi, hesaplaşabilmeyi, ortak bir toplumsal bellek oluşturmak için çalışmak gerektiğini söyledik. Sivil silahlanmaya karşı koymaya çalıştık.

Tüm dünyada, her coğrafyada yüzyıllardır insanların sosyal yaşamda alkollü içecek tüketmelerinin ruhsal hastalık, bağımlılık olarak kabul edilemeyeceğini söyledik. Alkol bağımlılığı gelişmesinin önlenmesine dair yapılan yasal düzenlemelerin Türkiye’deki alkol bağımlılığı gelişme oranları ile oransız olduğu, burada da ‘orantısız şiddet’ kullanıldığını, kamusal alanlarda kendi kültürümüzde yerleştiği şekliyle kırlarda, dere kenarlarında, pikniklerde, deniz kenarında alımının kısıtlanmasının alkol kullanım bozukluklarının gelişimi ile ilişkisiz olduğunu ve sözde toplum ruh sağlığı gözetilerek muhafazakarlığa kılıf bulunduğunu söyledik.

Bugüne kadar bu ülkenin psikiyatristleri olarak biz yukarıda saydığımız açılan tüm ruhsal yaraları tedavi etmeye, yaralananlara şifa bulmaya çalıştık. Ama artık hükümeti uyarıyoruz. Tıpkı en yakınında, en sevdiği annesinden babasından gelen fiziksel şiddetin çocuğun ruh sağlığına açtığı onulmaz yaralar gibi, kendi hükümetinin kendi yöneticilerinin kendi halkına açtığı bu savaşın yara izleri kapanmayacaktır.

Bugün ülkenin tüm kentlerinden yükselen insanları kör eden, kalp krizi geçirten, öldüren biber gazlarının, insanların kemiklerini un ufak eden tazyikli suların yaraladığı şey sadece beden değildir. Ve ruhsal yaraların izleri beden iyileştikten sonra bazen ölene kadar bizleri etkiler. Biz psikiyatristler bu yaraları kapatamayacağız, kapatmayacağız.

…………………..

Nazım’la bitirelim yine:

Söz yalan söylüyorsa,/ Ses yalan söylüyorsa,/ Bellerinizden geçinen/ Ve ellerinizden başka her şey/ Herkes yalan söylüyorsa,/ Elleriniz balçık gibi itaatli,/ Elleriniz karanlık gibi kör,/ Elleriniz çoban köpekleri gibi aptal olsun,/ Elleriniz isyan etmesin diyedir.

Ve zaten bu kadar az misafir kaldığımız

Bu ölümlü, bu yaşanası dünyada

Bu bezirgan saltanatı, bu zulüm bitmesin diyedir.